De tompouce als schrijfles
In 2016 schreef ik op mijn oude weblog tien adviezen om boeiender te schrijven. Bij het artikel stond een foto van een tompouce, omdat ik die destijds tijdens mijn schrijftrainingen gaf aan de deelnemers. Een tompouce is lekker, maar laat ook zien wat een tekst moet doen: er zó aantrekkelijk uitzien dat je er heel graag van wilt proeven.
Tien jaar later staat door AI het zakelijke en journalistieke schrijven helemaal op z'n kop, maar de principes van een goede tekst zijn nog exact hetzelfde. Wil een tekst aantrekkelijk en effectief zijn, dan moet 'ie lezers boeien, binden en in beweging zetten. Inderdaad: Triple B :)
[box]
In het kort
Een goede zakelijke tekst begint bij de lezer, de hoofdboodschap en de gewenste beweging. Dat geldt als je zelf schrijft en als je AI gebruikt. De zeven tips hieronder helpen je om sneller tot een heldere, aantrekkelijke tekst te komen.
[/box]
Boeien: geef je lezer een reden om te beginnen
1. Begin bij de lezer
Wie wil je bereiken? Wat weet deze lezer al? Waar zit een vraag, probleem of behoefte?
Schrijf dat eerst op. Pas daarna begin je aan de tekst. Gebruik je AI, geef deze informatie dan mee in je opdracht. Schrijf je zonder AI, dan helpt dezelfde voorbereiding je om sneller tot de kern te komen.
2. Formuleer je hoofdboodschap
Probeer in één of twee zinnen te zeggen wat je werkelijk wilt vertellen.
Bijvoorbeeld: ‘Vanaf maandag registreer je ieder klantgesprek direct in het nieuwe systeem.’ Dat is duidelijker dan een lange inleiding over samenwerking, kwaliteit en verandering.
Lukt het nog niet om de kern op te schrijven, begin dan nog niet aan de formulering. Eerst denken, dan schrijven.
3. Kies een concrete opening
‘De wereld verandert snel’ kan boven bijna ieder artikel staan. Een herkenbare situatie trekt meer aandacht, bijvoorbeeld: ‘Je hebt drie collega’s om feedback gevraagd en kreeg drie verschillende adviezen.’ De lezer ziet meteen waar de tekst over gaat.
Als je AI gebruikt, kan de chatbot verschillende openingen voorstellen, maar jij bepaalt zelf welke opening echt past. Zonder AI kun je jezelf dezelfde opdracht geven: bedenk drie openingen en kies daarna. Ik adviseer je overigens om regelmatig zonder AI te schrijven omdat dit je denkkracht en eigen schrijfskills soepel houdt.
Binden: maak verder lezen gemakkelijk
4. Geef de lezer richting
Veel lezers van bijvoorbeeld een online rapport bekijken eerst de kop, intro, tussenkoppen en het slot. Formuleer die zo dat zij daarmee de lijn van je verhaal al kunnen volgen.
‘Onze aanpak’ zegt weinig. ‘Eerst bepalen we wat je lezer moet doen’ geeft wel richting. Gebruik korte alinea’s, voldoende witruimte en alleen opsommingen die het lezen makkelijker maken.
5. Maak abstracte woorden concreet
‘Verbeter de interne communicatie’ klinkt keurig, maar wat moet iemand dan doen?
‘Spreek af wie medewerkers wanneer informeert’ is concreter. Voorbeelden helpen je lezer om de boodschap te begrijpen en te onthouden.
Dat geldt ook voor AI-teksten. Controleer altijd of mooie formuleringen werkelijk iets zeggen. AI-chatbots, die steeds vaker worden gebruikt voor online zoeken, slaan mooie formuleringen zelfs liever over. Op de nieuwe pagina GEO-check licht ik dat toe.
6. Laat je eigen stem horen
Een tekst hoeft niet vol persoonlijke verhalen te staan, maar hij moet wel klinken alsof hij van jou of je organisatie is. Gebruik dus woorden die je zelf ook zou kiezen. Voeg een echt voorbeeld of een werkelijk citaat toe. Wissel korte en langere zinnen af en schrap keurige overgangen en uitleg die niets toevoegen.
Tip: lees de tekst hardop. Je hoort dan snel waar hij stroef, afstandelijk of te ingewikkeld wordt.
[box]
Schrijven met de Triple B Schrijfstarter (een GPT)
Wil je deze tips meteen met een AI-tool toepassen? Ik ontwikkelde de Triple B Schrijfstarter, een GPT die je helpt om vanuit een leeg vel of een ruwe tekst toe te werken naar een boeiende, heldere tekst. Jij houdt de regie over inhoud en toon. De Schrijfstarter helpt je om lezers in de actiestand te zetten. Stuur me een berichtje als je toegang wilt tot de Triple B Schrijfstarter. Als tegenprestatie vraag ik je alleen om je te abonneren op mijn nieuwsbrief.
[/box]
Bewegen: laat de tekst je lezers in de actiestand zetten
7. Bepaal wat de lezer na afloop moet doen
Gelukkig hoef je met de meeste teksten niets te verkopen, maar soms is dat simpelweg wel het geval. Je kunt de lezer met een tekst ook iets laten begrijpen of overwegen, een besluit laten nemen of aan het denken zetten.
Maak vooraf voor jezelf die beweging duidelijk. Controleer voor publicatie:
- trekt de tekst de aandacht van de juiste lezer (wil hij er zijn bed voor uitkomen);
- geeft de inhoud voldoende aantrekkelijke reden om verder te lezen;
- is duidelijk wat de lezer na afloop weet of kan doen?
Pak een tekst waar je nu aan werkt. Zet eerst de lezer, hoofdboodschap en gewenste beweging scherp. Daarna wordt het schrijven een stuk eenvoudiger, met of zonder AI.
